OR – Ondernemingsraad

ondernemingsraad OR
ondernemingsraad OR

Een OR of ondernemingsraad is het medezeggenschapsorgaan in ondernemingen met meer dan 50 medewerkers. Daardoor hebben werknemers inspraak binnen de organisatie waarvoor zij werken. En kunnen zij bijdragen aan het goed functioneren van de organisatie.

Wat doet een ondernemingsraad ?

De ondernemingsraad behartigt de belangen van het personeel in een onderneming. De raad mag ook meepraten over bedrijfseconomische beslissingen van de directie.

Taken ondernemingsraad

Een OR overlegt over het ondernemingsbeleid en de personeelsbelangen. Zo bevordert de raad dat:

  • er voldoende werkoverleg is;
  • er goede arbeidsomstandigheden zijn; 
  • regels voor arbeidsvoorwaarden, arbeidstijden en rusttijden worden nageleefd; 
  • medewerkers gelijk behandeld en beloond worden; 
  • een bedrijf of organisatie gehandicapte werknemers en allochtonen in dienst neemt.

Overleggen met werkgever

Minstens 2 keer per jaar bespreken de OR en de werkgever in de overlegvergadering de algemene gang van zaken van de onderneming. De werkgever deelt mee welke belangrijke besluiten hij voorbereidt. Ook spreekt de werkgever met de OR af hoe hij de raad in de besluitvorming betrekt.

Ruimte voor eigen afspraken

De OR en de werkgever hebben ruimte om eigen afspraken te maken. Bijvoorbeeld over hoe ze de wettelijke verplichtingen precies invullen. Of over extra bevoegdheden of voorzieningen voor de raad. Zulke afspraken moeten zij schriftelijk vastleggen.

Achterban raadplegen

De OR kan bij belangrijke kwesties de achterban raadplegen. Bijvoorbeeld als de werkgever voorstelt om arbeidstijden of de pensioenregeling aan te passen. De werkgever moet de raad in staat stellen om dit te doen. Werknemers moeten de gelegenheid krijgen om te reageren.

Deskundigen raadplegen

De OR mag ook deskundigen raadplegen. Dat kan iemand zijn die in de onderneming werkt, zoals het hoofd personeelszaken. Maar de raad kan ook iemand van buiten de onderneming inschakelen. Bijvoorbeeld een organisatiedeskundige.

Wanneer is een ondernemingsraad verplicht?

Bedrijven en organisaties met 50 of meer medewerkers moeten een ondernemingsraad hebben. Bedrijven en organisaties met minder dan 50 medewerkers hebben deze verplichting niet. Zij moeten een personeelsvertegenwoordiging (PVT) hebben of personeelsvergaderingen (PV) organiseren.

50 werknemers of meer: OR

Voor bedrijven met 50 of meer medewerkers is een ondernemingsraad verplicht. Heeft een werkgever meer bedrijven? Dan moet elk bedrijf met minimaal 50 werknemers een OR hebben. Heeft de werkgever meer bedrijven met elk minder dan 50 werknemers? Dan mag dit 1 gezamenlijke raad zijn.

10 tot 50 werknemers: OR of PVT of PV

Voor bedrijven met 10 tot 50 medewerkers is een ondernemingsraad niet verplicht. Zij mogen deze wel hebben. Is er geen OR? Dan is een personeelsvertegenwoordiging (PVT) verplicht, als de meerderheid van de werknemers daarom vraagt. Heeft een bedrijf geen OR of PVT? Dan moet de directie het personeel regelmatig inspraak en informatie geven op personeelsvergaderingen (PV).

Welke rechten heeft een ondernemingsraad ?

Om invloed uit te oefenen heeft de ondernemingsraad verschillende rechten. Adviesrecht, instemmingsrecht, initiatiefrecht en recht op informatie van de werkgever.

Adviesrecht ondernemingsraad

Neemt de werkgever besluiten die grote gevolgen kunnen hebben voor werknemers? Dan moet de werkgever advies vragen aan de OR. Bijvoorbeeld bij reorganisaties, fusies of grote investeringen. Adviseert de raad iets anders dan de directie wil besluiten? Dan moet de directie het definitieve besluit een maand uitstellen (opschortingsplicht). In die maand kan de OR beroep aantekenen bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof te Amsterdam. Die beoordeelt of het besluit redelijk is.

Instemmingsrecht ondernemingsraad

De werkgever moet de OR om instemming vragen voor het vaststellen, wijzigen of intrekken van personele regelingen. Zoals regelingen voor werktijden, arbeidsomstandigheden, opleidingen, functiebeoordelingen en ziekteverzuim. Stemt de raad niet in en wil de werkgever het besluit toch uitvoeren? Dan kan de werkgever naar de kantonrechter stappen. Hij moet hiervoor wel eerst naar de bedrijfscommissie.

Initiatiefrecht ondernemingsraad

De OR mag de werkgever ongevraagd voorstellen doen over alle sociale, organisatorische, financiële en economische zaken. Voordat de werkgever over het voorstel beslist, moet hij minstens 1 keer met de raad overleggen. Na dit overleg moet hij zo snel mogelijk schriftelijk doorgeven aan de OR of hij het voorstel overneemt. De werkgever moet ook uitleggen waarom hij wel of niet akkoord gaat met het voorstel.

Recht op informatie van de werkgever

De OR moet van de werkgever alle informatie krijgen die nodig is. De werkgever moet de raad bijvoorbeeld informatie geven over de jaarrekening, het sociaal jaarverslag, de beloningsstructuur en beleidsplannen. Minstens 1 keer per jaar moet de werkgever de OR schriftelijk informeren over de arbeidsvoorwaarden. Zoals de beloningsstructuur en de arbeidsvoorwaarden.

In bedrijven met meer dan 100 werknemers mag de OR de beloningen en arbeidsvoorwaarden van het topmanagement inzien.

Spreken tijdens aandeelhoudersvergadering

De OR heeft ook het recht om te spreken tijdens aandeelhoudersvergaderingen. De raad kan hierdoor de belangen van de werknemers vertegenwoordigen bij de aandeelhouders.

Overige bevoegdheden ondernemingsraad

Werkgevers en werknemers kunnen in overleg de OR aanvullende bevoegdheden geven. Deze bevoegdheden worden dan vastgelegd in de cao of een schriftelijke overeenkomst tussen de werkgever en de ondernemingsraad.

Tijdbesteding en scholing

Leden van de OR mogen tijdens werktijd vergaderen en gebruikmaken van de voorzieningen van de werkgever. Ze bepalen in overleg met de werkgever hoeveel tijd zij besteden aan OR-werkzaamheden. Dat moet minimaal 60 uur per jaar zijn. Er is geen maximum.

Leden hebben ook recht op scholingsverlof:

  • OR-leden: 5 dagen scholingsverlof per jaar;
  • leden van ondernemingsraadcommissies: 3 dagen per jaar;
  • leden die lid zijn van de ondernemingsraad én van een ondernemingsraadcommissie: 8 dagen per jaar.

Over de scholing moeten de raad en de werkgever afspraken maken. De werkgever betaalt de kosten van de scholing.

Overkoepelende ondernemingsraad

In een samenwerkingsverband van ondernemingen (bijvoorbeeld een concern) kan de werkgever een overkoepelende OR instellen. Daarvan zijn er 2 soorten:

  • Centrale ondernemingsraad (COR)
    Dit is een overkoepelende raad voor alle ondernemingen in een samenwerkingsverband.
  • Groepsondernemingsraad (GOR)
    Dit is een overkoepelende raad voor een deel van de ondernemingen in een samenwerkingsverband.

Een overkoepelende ondernemingsraad mag alleen meepraten over gemeenschappelijke zaken van de ondernemingen. De afzonderlijke ondernemingsraden hebben op die onderwerpen geen stem.